Küresel iklim değişikliği ve enerjide dışa bağımlılığın yarattığı sorunlar, temiz ve yenilenebilir enerji kaynaklarına olan ilgiyi her geçen gün daha da attırmaktadır. Tüm ülkeler gelecekleri için alternatif ve sürdürülebilir enerji kaynaklarının kullanımı konusunda somut hedefler ve planlar ortaya koymaktadır. Uluslar arası işbirlikleri çerçevesinde oluşturulan çalışma grupları, temiz ve yenilenebilir enerji konusunda somut hedefler konulmasını ve planların başarılı bir şekilde uygulanmasını sağlamaktadır.
Günümüzde, ülkelerin gelişmişliğinin kıyaslanmasında, sanayideki üretim kapasitelerinin artması ve yeni teknolojilerin güncel hayata geçirilme hızı en önemli parametrelerden biri olarak görülmektedir. Tüm bu gelişmeler, beraberinde yüksek enerji ihtiyaçlarını da gerektirmektedir. Gelişmiş bir ülkenin bireyi, hayatını sürdürürken diğer ülke vatandaşlarına kıyasla daha fazla enerjiyi talep etmektedir. Enerji ihtiyacının karşılanması için fosil yakıtların tercih edilmesi, küresel iklim değişikliği ve de sınırlı kaynakların hızla tükenmesi problemini doğurmuştur. Dolayısıyla, mevcut durumda bir ülkenin yüksek enerji tüketiyor olması, gelişmişliğinin bir göstergesi olmanın yanında, gelecek nesillere daha kirlenmiş ve kaynakları tüketilmiş bir dünya bırakılması anlamına gelmiştir. Bu çelişkinin ortadan kaldırılmasını yegâne çözümü; sürdürülebilir, çevre dostu ve temiz enerji kaynaklarının kullanımının artması ile aşılabilecektir. Bunun için de, öncelikle gelişmiş ülkelerin yüksek enerji tüketimlerinde, enerji verimliliğini arttırmaları ve de yenilenebilir enerji kaynaklarına öncelik vermesi gerekmiştir.
Son yıllarda, yenilenebilir enerji politikalarında ve uygulamada dünyada meydana gelen gelişmeleri aşağıdaki şekilde özetleyebiliriz:
Türkiye hükümeti tarafından da yenilenebilir enerji kaynaklarının payının hızla arttırılacağı açıklanmıştır. Şu anda rüzgar ve güneş elektriğinden elde edilen enerjinin toplam elektrik enerjisi üretimindeki payı sadece % 0,5 olup bu değerin 2020 yılında % 10’a çıkarılacağı bildirilmiştir. 2020 yılında rüzgar enerjisi kurulu gücü 20 GW olarak konulmuştur. Güneş enerjisinden elektrik enerjisi üretiminde (fotovoltaik güç sistemleri) belirlenmiş net bir kurulu güç hedefi yoktur. 2008 yılında ilgili kanunlarda yapılan değişikliklerle 500 kW değerine kadar olan güçlerde, herhangi bir lisans alınmadan ulusal şebekenin beslenebileceği hükmü getirilmiştir. 500 kW değerinin üzerine çıkıldığında Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’ndan (EPDK) izin almak gerekir. 2009 yılının başında da Türkiye Kyoto Protokolü’nü imzalayan ülkeler arasına girmiştir. Önümüzdeki aylarda Güneş enerjisinden elektrik enerjisi üretiminin gelişmiş ülkelerdekine benzer oranlarda teşvik edilmesi için ilgili yasa değişikliğinin yapılması beklenmektedir.
Türkiye’de yıllık Güneş ışınımından yararlanma süresi 2.640 saati bulmaktadır ve yatay eksende yıllık güneş ışınımı 1.311 kWh/m2’dir. Elektrik İşleri Etüt İdaresi (EİE), Güneş Enerjisi Atlası (GEPA) çalışması ile ülkemizin güneş enerjisi potansiyelini ortaya çıkarmıştır.
Resim: Türkiye Güneş Enerjisi Potansiyeli.
Kaynakça : http://www.eie.gov.tr/
EİE tarafından yapılan ön fizibilite çalışmaları ülkemizde yüksek güneş enerjisi potansiyeline sahip (1650 kWh/[m2.y] değerinin üzerinde) 4.600 km2 'lik kullanılabilir bir alanın olduğunu hesaplamıştır. Güneş panellerinin gücü standart çalışma koşullarında (1 kW/m2 ışınım, 25°C sıcaklık, 1,5 hava kütlesi) üretecekleri güçle Wp (anlık güç) olarak ifade edilir. Işınım ve sıcaklıktaki değişimle güneş panelinin çıkış gücü de değişir. Tasarımda güneş panelinin bulunduğu konuma göre günlük/aylık/yıllık üretebileceği enerji (Wh) hesaba katılır. 4.600 km2 alanın fotovoltaik güç sistemlerinde kullanılması 440-495 GWp kurulu FV gücü ve yılda 638-718 milyar kWh elektrik enerjisi üretimi anlamına gelir (Bkz.: Hesap Detayları). Türkiye’de kurulu elektrik güç sisteminin yaklaşık 42 GW ve yıllık elektrik enerjisi üretiminin yaklaşık 200 milyar kWh olduğunu düşündüğümüzde ciddi bir güneş elektriği kapasitesine sahip olduğumuz anlaşılır. Ulusal FV Teknoloji Platformu faaliyetleri çerçevesinde kurulu FV güç sistemlerinin envanteri çıkarılıyor. Türkiye’de şu anda kurulu fotovoltaik güç sisteminin 3 MWp olduğu tahmin ediliyor ve daha çok iletişim baz istasyonları, aydınlatma sistemleri, şebekeden uzak ada sistemleri gibi elektrik şebekesinden bağımsız otonom sistemlerde kullanılmaktadır.
Sonuç olarak ülkemizde FV sektörü birçok anlamda (enerji üretim kapasitesi, istihdam, dünyada önde gide ülke olma potansiyeli v.b. ) olağanüstü bir potansiyele sahiptir. Bu potansiyelin sağlıklı bir şekilde değerlendirilmesi için konunun uzmanlarını ve bu alanda faaliyet gösteren kuruluşları bir araya getirecek ulusal bir platform birçok hizmeti yerine getirecektir. Ulusal FV Teknoloji Platformu da, bu gerekçe ile Ege Üniversitesi Güneş Enerjisi Enstitüsü’nün girişimleriyle kurulmuştur. 01.09.2008 tarihinde TÜBİTAK-Bilimsel ve Teknolojik İşbirliği Ağları ve Platformları (İŞBAP) desteği ile platform çalışmaları resmen başlatılmıştır. Platformun etkin bir şekilde faaliyet gösterebilmesi için de Uluslararası Enerji Ajansı – Fotovoltaik Güç Sistemleri (UEA-PVPS) başta olmak üzere ilgili kuruluşlarla yakın işbirliğinde çalışılmaktadır. Platform çatısında kurulan 5 adet çalışma grubu ile FV teknolojisinde temel araştırmalar, FV elemanın güç sistemlerinde kullanımı ile ilgili araştırmalar, bu sektörde faaliyet göstereceklerin eğitimi, ürün/hizmet standartlarının belirlenmesi gibi birçok başlıkta önemli çalışmalar da sürdürülmektedir. Çalışma gruplarının faaliyetlerinin takip edilmesi ve de yeni hedeflerin/araştırma başlıklarının belirlenmesi amacıyla platform üyesi her kuruluştan üst düzey bir yetkilinin katılımı ile her 3 ayda bir platform toplantıları yapılmaktadır. Yoğun bir şekilde sürdürülen bu çalışmaların yıllık ULUSAL FV YOL HARİTASI raporunda belgelendirilerek ilgili kuruluşlara sunumu gerçekleştirilecektir.
Gelişmiş ülkelerin FV sektöründe ileriye yönelik hazırlanmış yol haritaları, sektörün planlı büyümesini sağlamaktadır. Kısa-orta ve uzun dönem planlamaları yapılmış durumdadır. Örneğin; EUFVPLATFORM, Avrupa Birliği tarafından FV sektöründe hazırladıkları yol haritaları dikkate alınan önemli bir platformdur. SOLAR AMERICA INITIATIVE kuruluşu da ABD’de FV sektöründe yol haritası çalışmaları yapmaktadır. Benzer bir çalışma Japonya’da “FV ROADMAP 2030 (FV2030)” adıyla yapılmıştır. Türkiye adına FV sektöründe ileriye yönelik öngörülerin belirlenmesi, TÜBİTAK-Vizyon 2023 Enerji ve Doğal Kaynaklar Panelinin raporu hedefleri ile de uyumludur.
